wikishimi.com

افق‌های روشن پتروشیمی با حذف تحریم‌ها

افق‌های روشن پتروشیمی با حذف تحریم‌ها

صنعت پتروشیمی ایران در صورت برداشته شدن تحريم‌ها، پتانسیل جذب سرمایه‌گذار خارجی در طرح‌های توسعه‌ای را دارد که این امر موجب اشتغالزایی و ارزآوری خواهد شد.

اختصاصی ویکی‌شیمی- اجبار دولت به عرضه همه زنجیره ارزش در بورس کالا در مورد کالاهای مختلف باعث شد تا علاوه بر حذف دلالان و واسطه‌ها از تولید، شرایط برای ایجاد اشتغال پایدار فراهم شود که نتیجه این امر قیمت‌گذاری درست و شفاف در بورس کالا از یکسو و هدایت درست مواد اولیه از کانال بورس و رسیدن به دست تولیدکنندگان پایین‌دستی است. از سوی دیگر در صورت حصول توافق و برداشته شدن تحریم‌ها، صنعت پتروشیمی ایران پتانسیل جذب سرمایه‌گذار خارجی را در طرح‌های توسعه‌ای خواهد داشت که همین امر موجب اشتغالزایی و ارزآوری خواهد شد.

خشایار دادمنش، کارشناس بورس کالا در ارتباط با توافق احتمالی ایران با کشورهای اروپایی و چین و روسیه با بیان اینکه در صورت توافق، دولت می‌تواند نفت خود را صادر کند و از محل این صادرات ارز مورد نیاز کشور را تأمین کند، گفت: در این صورت احتمال کاهش نرخ ارز به پایین‌تر از قیمت‌های فعلی وجود خواهد داشت.

به گفته وی اما این افت قیمت نمی‌تواند چندان زیاد باشد، ولی به هر‌حال یک افت قیمتی اتفاق خواهد افتاد. از سوی دیگر در تمامی کالاها چه پلیمری یا فلزی و حتی شیمیایی با توجه به پاندمی کرونا شاهد افزایش قیمت‌های جهانی بودیم، اما در حال حاضر شاهد این هستیم که کم‌کم با بهتر شدن اوضاع اقتصادی در سطح جهانی قیمت‌های محصولات به سطح تعادلی نزدیک‌تر شده و قیمت‌ها در حال بازگشت هستند. رشد یکسری از محصولات مانند اوره در دوران بعد از کرونا به دلیل رشد شدید تقاضا برای محصولات کشاورزی و همچنین افزایش قیمت گاز بوده است. قیمت محصول از محدوده 260 دلار تا محدوده 900 دلار رشد پیدا کرد.

دادمنش در ادامه افزود: پیش‌بینی‌ها بر این اساس است که این قضیه به‌خاطر تقاضای بالای گاز در مناطق مختلف جهان اتفاق افتاده و این افزایش قیمت گاز بر روی محصولات پلیمری هم تأثیر خود را خواهد گذاشت. ولی اگر قیمت گاز به آن ثبات برسد که به احتمال زیاد تا چند وقت آینده هم خواهد رسید- البته بعد از فصل سرما این اتفاق خواهد افتاد که به ثبات در بازار گاز طبیعی منتهی خواهد شد- شاهد افت قیمتی در محصولات مرتبط با نرخ گاز خواهیم بود.

این کارشناس بازارهای کالایی با بیان اینکه توافق هم احتمالاً تا بخواهد به نتیجه برسد، دو سه ماه به طول خواهد انجامید، ادامه داد: به عبارتی در آن زمان نتیجه‌ این توافق را خواهیم دید و اثرگذاری‌اش را در بازار شاهد خواهیم بود. برای همین ما برای سال آینده حداقل شاید افزایش چشمگیری در قیمت‌ها از جانب رشد نرخ دلار مثل سال‌های قبل را شاهد نخواهیم بود (یعنی مثل سال 99-98). برای همین احتمال ثبات قیمت‌ها در همین محدوده‌های فعلی بالاست یا شاید کمی قیمت‌ها به دلیل افت قیمت دلار و افت قیمت‌های جهانی پایین‌تر بیاید، با این حال انتظار نمی‌رود افزایش قیمت خیلی چشمگیری را در تمامی محصولات داشته باشیم.

 

* طرح جدید وزارت صمت برای کنترل بازار

دادمنش با بیان اینکه اقدامی که وزارت صمت در حوزه فولاد انجام داد، کار بسیار خوبی است افزود، اين اقدام باعث شد که چرخه فولاد کاملاً وارد بورس کالا شود، درحالی‌که قبلاً این‌طور بود که محصولات کنسانتره و گنداله و سنگ‌آهن که مواد اولیه فولادی‌ها بودند، براساس یک ضریبی از شمش فولاد قیمت‌گذاری می‌شدند و آن ضریب در کلیه زمان سال ثابت بود و افزایشی که اتفاق می‌افتاد، صرفاً ناشی از این بود که قیمت شمش افزایش پیدا بکند و بعد احتمال افزایش آنها رخ می‌داد. وی ادامه داد: در همه جای دنیا این روند معکوس است؛ به عبارتی اول قیمت مواد اولیه افزایش پیدا می‌کند و بعد قیمت محصولات نهایی همانند شمش و میلگرد بالا می‌رود. در حال حاضر در بازار بورس کالا، رقابت بر اساس میزان عرضه و تقاضایی که وجود دارد، بر روی کالاها صورت می‌گیرد و قیمت‌هایشان به‌طور شفاف‌تر و بسیار روشن‌تر مشخص می‌شود. در این صورت بازار را می‌توان به شکل بهتری مدیریت کرد. چون میزان مصرف، تولید و تقاضایی که در بازار وجود دارد، کاملاً در بورس کالا به‌صورت شفاف مشخص می‌شود.

این کارشناس بازارهای کالایی در ادامه به شرح مثالی پرداخت و گفت: در گذشته در بحث سیمان تقاضا مشخص نبود و به‌صورت برآوردی تخمین زده می‌شد، درحالی‌که با عرضه سیمان در بورس کالا تقاضا در فصول مختلف سال مشخص شده و با برنامه‌ریزی تولید می‌تواند از افزایش قیمت‌هایی که ناشی از کمبود سیمان است، جلوگیری شود.

دادمنش افزود: پس می‌توان گفت که تصمیمات دولت برای عرضه کامل چرخه کالاها در بورس، در کل یک اتفاق خوبی بود که از طرف وزارت صمت پیگیری شد و شرکت‌ها را ملزم کرد تا وارد بورس کالا شوند و این در حالی است که ساختار بورس کالا توانایی انجام معاملات شرکت‌ها را داشته و معاملات در گروه‌های مختلف محصولات وجود دارد.

 

* اثر طرح جدید روی صنعت پتروشیمی

دادمنش در ادامه این گفت‌وگو با بیان اینکه پتروشیمی‌ها در مقایسه با فولادی‌ها از قبل تقریباً در بورس کالا حضور فعال‌تری داشتند، گفت: ماده اولیه اکثر پتروشیمی‌ها گاز یا کالاهایی مثل اتان و متان یا ترکیباتی از گازها هستند که بخشی از اینها در بورس کالا حضور داشتند و در حال حاضر مواد اولیه پلیمری هم در بورس کالا در حال عرضه هستند. اما بیشتر در بحث فولاد بود که محصول نهایی‌تر مثل میلگرد یا شمش را در بورس کالا داشتیم اما محصولات اولیه را در این بازار نداشتیم، اما این تغییرات باعث بهتر شدن عرضه کالاها شده که شما از این طریق می‌توانید کل چرخه را در بورس ببینید.

در حال حاضر خوراک واحدهای پتروشیمی به‌صورت مستقیم و بدون واسطه به آنها عرضه می‌شود، در صورتي‌كه قبلا براي محصولاتي واسطه‌ وجود داشت، مثل سیمان یا خود مواد پلیمری که سال‌های گذشته که در بورس کالا حضور نداشتند.

به گفته این کارشناس بورس کالا این موضوع به‌معنای آن است که یک نفر از شرکت‌های پتروشیمی خریداری می‌کرد و با قیمت بالاتری آن را به مصرف‌کننده نهایی به فروش می‌رساند، در صورتي كه وقتي محصولی وارد بورس کالا می‌شود، طبیعتاً واسطه‌ها از بین می‌روند و مصرف‌کننده نهایی مستقیماً می‌تواند از واحد فروشنده، محصول را خریداری کند که آن محصول می‌تواند پلیمری یا فولادی و... باشد و با این اتفاق دست دلالان کوتاه می‌شود و مصرف‌کنندگان محصول خود را با یک قیمت واقعی خریداری می‌کنند و این خود باعث می‌شود مصرف‌کننده نهایی راحت‌تر با تولیدکننده کالا در ارتباط باشد و بتواند آسان‌تر خرید خود را انجام دهد. 

 

*رویکرد دولت در حوزه اشتغال در صنایع اولیه

به گفته دادمنش، چون محصولات در حال حاضر در بورس کالا عرضه می‌شوند، دیگر واسطه‌ای در این بین وجود ندارد و حذف می‌شود. واقعیت آن است که موضوعی که به عنوان حذف اشتغال در صورت پذیرش کالا در بورس مطرح می‌شود، آن شغل‌های واسطه‌گری بوده که نمی‌توانند مانند سابق به فعالیت خود ادامه دهند و ضرر به آنها وارد می‌شود.

وی افزود: درست است که به این افراد ضرر وارد می‌شود، اما بحث اصلی این است که مصرف‌کننده‌ نهایی در این بین منتفع می‌شود و به نظر بنده منتفع شدن مصرف‌کننده‌ نهایی خیلی مهم‌تر از واسطه‌ها هستند. چون آنها یک عده خاصی هستند که جمعیت آنها به نسبت آن مصرف‌کننده نهایی بسیار کمتر است.

این کارشناس بازارهای کالایی با بیان اینکه اگر مصرف‌کننده نهایی منتفع شود، بر روی تورم هم تأثیر خواهد گذاشت، ادامه داد: چراکه آنها می‌توانند کالای خود را با یک قیمت بهتری عرضه کنند و زمانی‌که مصرف‌کننده نهایی بتواند با قیمت بهتری از پتروشیمی خریداری کند، می‌تواند قیمت محصولات خود را رقابتی‌تر کند یا حتی به صادرات محصولات خود بپردازد، اینها اتفاقاتی است که با حذف آن واسطه‌ها و متعادل شدن قیمت‌ها اتفاق می‌افتد که به‌نفع مصرف‌کننده نهایی خواهد بود و نهایتاً این اتفاق موجب رشد در تولید و اشتغالزایی خواهد شد.

 

* طرح‌های بهینه دولت برای رشد اشتغال در پتروشیمی

دادمنش با بیان اینکه در حوزه پتروشیمی به دلیل اینکه در سال‌های اخیر در شرایط تحریم قرار داشتیم، گفت: در نتیجه این تحریم‌ها برخی مجتمع‌ها جایگاه خود را در بازارهای جهانی از دست دادند و در برخی از مواد نیز مجبور به فروش با تخفیفات بالاتر شدیم. در عین حال طرح‌های توسعه‌ای رشد کمی داشت؛ عمده طرح‌های توسعه‌ای‌مان را به پتروشیمی‌هایی که تولیدکننده متانول هستند یا آنها که تولیدکننده اوره هستند، اختصاص دادیم. زیرا میزان تولیدات در این محصولات به‌گونه‌ای است که بخش قابل توجهی از تولیدات دنیا را ما داریم.

این کارشناس بازارهای کالایی با بیان اینکه گاز را در خلال سال‌های گذشته بدون ایجاد ارزش افزوده خاصی به متانول تبدیل کرده‌ایم ادامه داد؛ ما می‌توانیم با این نگاه، محصولات با ارزش افزوده بالاتری را ایجاد کنیم زيرا بعد از تحریم‌ها درآمد بالاتری با خود به همراه دارد. از متانول محصولات اولوفینی تولید شود که در این صورت ارزش افزوده بیشتری دارد و اقدامی بسیار مثبت‌ است که باعث اشتغالزایی می‌شود و باعث این می‌شود که از آن حالت خام‌فروشی محصولات در پتروشیمی جلوگیری شده و هرچه که ما محصولمان نهایی‌تر باشد این چرخه تولید کامل‌تر است و اشتغالزایی در آن بیشتر بوده و ارزش افزوده نهایی هم بیشتر خواهد بود.

دادمنش با این مسئله که در طول یک سال اخیر وزارت صنعت و معدن بسیار تأکید بر این دارد که معاملات در حراج کلیه زمینه‌ها نه لزوماً پتروشیمی‌ها، اعم از پتروشیمی، فولاد، سیمان، محصولات را در بورس کالا بیاورند و عرضه کنند، به اين دلیل است که بورس کالا بستری است برای کشف قیمت و شفافیت قیمت.

وی افزود: در عین حال هم وقتی که از حالت قیمت‌گذاری دستوری در بورس کالا خارج می‌شویم و کالا در بورس کالا عرضه می‌شود و عرضه و تقاضا در آنجا ملاک قیمت‌گذاری می‌شود، از حالت قیمت‌گذاری دستوری هم خارج می‌شود. پتروشیمی‌هایی داریم که محصولات بسیار خوبی تولید می‌کنند که نمونه‌ای از آنها آریاساسول که شریک آن شرکت ساسول آفریقای جنوبی بود که با وقوع تحریم‌ها اقدام به فروش سهام خود کرد و محصولاتی که شرکت تولید می‌کند طبق استاندارد و کیفیت محصولات روز بوده و قابل رقابت با سایر تولیدکنندگان در دنیاست. به همین دلیل، شرکت عمده محصولات خود را صادر می‌کند.

هر چه که بتوانیم چرخه پتروشیمی را به سمت تولید محصولات نهایی‌ پیش ببریم، این محصولات نهایی‌تر، ارزش افزوده بیشتری برای ما خواهند داشت و هرچه که ارزش افزوده بیشتری برای ما داشته باشند، موجب اشتغالزایی بیشتری هم می‌شوند. چون این چرخه در حال تکمیل‌تر شدن است.

ولی در دهه اخیر به دلیل وجود تحریم‌ها، صنعت پتروشیمی و سایر صنایع، امکان تهیه دستگاه‌ها و مواد اولیه مورد نیاز جهت طرح‌های توسعه‌ای خودشان را نداشتند و به همین خاطر، طرح‌های توسعه‌ای در این حوزه‌ها به کندی صورت می‌پذیرد، که موجب عدم رشد کافی این صنعت متناسب با نیازهای کشور شده است. در صورت توافق و برداشته شدن تحریم‌ها و پایدار ماندن آن، که موجب آمدن سرمایه‌گذاران خارجی در صنعت پتروشیمی شده که باعث شکل‌گیری و راه‌اندازی طرح‌های توسعه‌ای می‌شود، در نتیجه می‌تواند از این طریق صادرات بیشتری صورت پذیرد که موجب ارزآوری می‌شود. صنعت پتروشیمی هم از لحاظ اشتغالزایی و هم از لحاظ ارزآوری می‌تواند شرایط بهتری را نسبت به شرایط فعلی خود تجربه کند.

ویرا بسپار

مهمترین مطالب